Bestaat een ‘verkeerde houding’ eigenlijk wel?
U heeft het vast vaak gehoord: “zit rechtop”, “hou uw schouders naar achteren” en “kijk niet onderuitgezakt op uw telefoon”. In de wereld van fysiotherapie en ergonomisch advies lijkt er één juiste (werk)houding te bestaan – een houding die klachten zou voorkomen en het lichaam beschermt tegen overbelasting. Maar wat als deze overtuiging achterhaald is? Wat als de zogenaamde ‘verkeerde houding’ helemaal niet bestaat?
Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat zien dat er geen universele ‘goede’ of ‘slechte’ houding is. Uw lichaam is gemaakt om te bewegen, te variëren en zich aan te passen. Het langdurig volhouden van één bepaalde houding, zelfs als die als ‘goed’ wordt gezien, kan juist ongemak veroorzaken. In plaats van u zorgen te maken over het aannemen van een perfecte houding, is het vaak belangrijker om regelmatig te bewegen, uw houding af te wisselen en te luisteren naar wat uw lichaam aangeeft.
Wij leggen u graag uit waarom dat zo is, en wat u wél kunt doen bij klachten aan rug, nek of schouders.
Wat zeggen wetenschappelijke studies?
Uit meerdere wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat houding sterk varieert tussen mensen – zowel bij mensen mét als zonder pijnklachten. Een ‘goede’ houding verlaagt niet automatisch uw risico op rugklachten of blessures (Swain et al., 2020; Laird et al., 2014). En het verbeteren van uw houding leidt ook niet vanzelfsprekend tot minder pijn (Slater et al., 2019; Laird et al., 2012).
Sterker nog: het geforceerd aannemen van een zogenaamd ideale houding kan juist meer energie kosten en zelfs oncomfortabel aanvoelen (O'Sullivan et al., 2012). Dit wijst erop dat er niet één universele ‘goede’ of ‘slechte’ houding bestaat, maar eerder houdingen die voor u comfortabel zijn – of juist niet.
Hoe zit het met nekklachten en de ‘text neck’?
U heeft er vast wel eens van gehoord: de ‘text neck’. Deze voorovergebogen houding wordt vaak genoemd als oorzaak van nekklachten, maar opvallend genoeg ontbreekt hiervoor het bewijs. Uit onderzoek blijkt dat meer of minder buiging van de nek niet direct samenhangt met het ontstaan of verminderen van nekpijn (Correia et al., 2020). Zelfs de tijd die jongeren op hun telefoon doorbrengen, blijkt niet gecorreleerd aan nekpijn of bewegingsbeperkingen (Bertozzi et al., 2021).
Wat wél een belangrijke rol speelt, is een inactieve leefstijl – oftewel: te veel zitten en te weinig bewegen. Langdurig zittend werk en gebrek aan beweging vergroten de kans op het ontwikkelen van nek- en rugklachten (Mazaheri-Tehrani et al., 2023). Werkt u veel achter een bureau? Sta dan regelmatig even op, maak een korte wandeling, wissel van werkhouding of doe tussendoor eenvoudige rekoefeningen. Zo blijft uw lichaam in beweging, wat klachten kan helpen voorkomen.
En hoe zit het met de ‘slechte slaaphouding’?
Ook rondom slaaphouding bestaan veel misverstanden. Gelukkig kunnen we u geruststellen: er is geen enkele slaaphouding die aantoonbaar nek- of schouderklachten veroorzaakt (Carey et al., 2021; Holdaway et al., 2018). De beste slaaphouding is simpelweg de houding waarin u comfortabel ligt en goed slaapt.
Wordt u desondanks wakker met pijn of stijfheid? Dan kan het zinvol zijn om samen met een fysiotherapeut te kijken naar mogelijke oorzaken en aanpassingen die u kunnen helpen.
Bewegen is belangrijker dan ‘goed zitten’
In plaats van te focussen op het aannemen van een ‘perfecte’ houding of het vermijden van ‘verkeerde’ bewegingen, is het veel belangrijker dat u voldoende blijft bewegen. Wetenschappelijke studies tonen aan dat langdurig zitten en weinig lichamelijke activiteit de grootste risicofactoren zijn voor het ontwikkelen van chronische pijn, vooral na uw 50e levensjaar (Nunez-Cortez et al., 2025).
Het regelmatig afwisselen van uw houding, het inlassen van korte wandelmomenten en het doen van oefeningen voor nek, rug en schouders zijn doorgaans effectiever dan het proberen volhouden van een rigide houding.
Een holistische benadering is de sleutel
Nek-, schouder- en lage rugklachten zijn vaak complex en kunnen zelden worden toegeschreven aan slechts één oorzaak, zoals een ‘verkeerde’ houding. Daarom is het belangrijk om uw klachten in breder perspectief te bekijken. Bij B-Fysic geloven we in een holistische benadering, waarbij vertrouwen in uw eigen lichaam centraal staat.
Oude houdingsmythes en de overvloed aan tegenstrijdige informatie op sociale media kunnen juist zorgen voor angst of verwarring. Dat is zonde, want het belemmert u om vrij en met vertrouwen te bewegen. Wilt u meer inzicht en grip krijgen op uw klachten? Dan kan fysiotherapie gericht op beweging, vertrouwen en bewustwording enorm helpen.
Wanneer is houdingsverandering wél zinvol?
Houdingsverandering kan zeker nuttig zijn – vooral als het u helpt om comfortabeler te bewegen of klachten te verminderen. Niet omdat uw huidige houding ‘fout’ is, maar omdat een andere houding voor u prettiger kan aanvoelen in een bepaalde situatie.
Het gaat hierbij altijd om persoonlijke factoren: uw leefstijl, dagelijkse belasting, lichaamsbewustzijn en vertrouwen in bewegen. Er bestaat geen universele ‘slechte houding’ – alleen houdingen die op bepaalde momenten minder goed bij u passen.
Conclusie
De angst voor een ‘verkeerde houding’ blijkt grotendeels ongegrond. Wat voor u écht telt? Blijf in beweging, luister naar uw lichaam en laat u niet misleiden door populaire hypes of houdingsadviezen op sociale media. Pijn is meestal het resultaat van meerdere factoren en vraagt om een brede kijk – niet om rigide houdingsregels.
Auteur: Rens van Leeuwen - Fysiotherapeut
Publicatiedatum: 24-04-2025
